Nitrox Nedir? Normal Dalış Havasından Farkı Nedir?
Nitrox, normal dalış havasına göre daha yüksek oranda oksijen ve daha düşük oranda azot içeren bir solunum gazı karışımıdır. Normal basınçlı havada yaklaşık %21 oksijen ve %79 azot bulunurken, sportif dalışlarda en sık kullanılan Nitrox karışımları %32 veya %36 oksijen içerir. Bu karışımlar EAN32 ve EAN36 olarak adlandırılır.
Nitrox kullanmanın temel amacı daha derine inmek değil, belirli derinliklerde vücudun maruz kaldığı azot miktarını azaltmak ve dekompresyonsuz dalış süresini uzatmaktır. Ancak oksijen oranının yükselmesi, gazın güvenli biçimde kullanılabileceği maksimum derinliği sınırlar. Bu nedenle Nitrox tüpü kullanılmadan önce gaz analiz edilmeli, maksimum çalışma derinliği hesaplanmalı ve dalış bilgisayarına doğru oksijen oranı girilmelidir.
Nitrox dalışı eğitim, doğru planlama ve uygun ekipman gerektirir. Yalnızca tüpün üzerinde “Nitrox” yazması, gazın kontrol edilmeden kullanılabileceği anlamına gelmez.
Nitrox Nedir?
Nitrox, azot ve oksijenden oluşan gaz karışımlarının genel adıdır. Günlük dalış kullanımında ise “Nitrox” veya “zenginleştirilmiş hava” denildiğinde genellikle oksijen oranı %21’in üzerinde olan karışımlar anlaşılır.
İngilizce “Enriched Air Nitrox” ifadesinin kısaltması olan EANx, zenginleştirilmiş hava karışımlarını belirtmek için kullanılır. “x” yerine tüpteki oksijen yüzdesi yazılır:
-
EAN32, %32 oksijen içerir.
-
EAN36, %36 oksijen içerir.
-
EAN28, %28 oksijen içerir.
Karışımda oksijen oranı yükseldikçe azot oranı azalır. Örneğin EAN32 yaklaşık %32 oksijen ve %68 azottan oluşurken EAN36 yaklaşık %36 oksijen ve %64 azot içerir.
Nitrox saf oksijen değildir. Sportif dalışlarda kullanılan Nitrox tüplerinde hâlâ önemli miktarda azot bulunur. Dalış tüplerinde kullanılan gazlar ve dolum süreci hakkında daha ayrıntılı bilgi için dalış tüpü nasıl doldurulur rehberini inceleyebilirsiniz.
Normal Dalış Havası ile Nitrox Arasındaki Farklar
Normal dalış havası ile Nitrox arasındaki temel fark, karışımdaki oksijen ve azot oranıdır. Bu oran değişikliği hem dekompresyonsuz dalış süresini hem de izin verilen maksimum derinliği etkiler.
| Özellik | Normal dalış havası | Nitrox |
|---|---|---|
| Oksijen oranı | Yaklaşık %21 | Genellikle %22–40 |
| Azot oranı | Yaklaşık %79 | Oksijen oranına bağlı olarak daha düşük |
| Yaygın kullanım adı | Air veya hava | EANx, EAN32, EAN36 |
| Azot yüklenmesi | Aynı profil için daha fazla | Aynı profil için daha az |
| Dekompresyonsuz süre | Nitrox’a göre daha kısa olabilir | Uygun derinliklerde daha uzun olabilir |
| Maksimum çalışma derinliği | Oksijen açısından daha derin | Oksijen oranı arttıkça daha sığ |
| Gaz analizi | Dolum kaynağı yine kontrol edilmelidir | Her tüp dalgıç tarafından analiz edilmelidir |
| Bilgisayar ayarı | Air veya %21 | Ölçülen oksijen yüzdesi girilmelidir |
| Eğitim | Temel tüplü dalış eğitiminin parçasıdır | Nitrox eğitimi ve sertifikası gerekir |
| Gaz tüketimi | Dalgıcın solunum ve eforuna bağlıdır | Gerçek tüketim oranını kendiliğinden azaltmaz |
Nitrox’un en önemli avantajı daha fazla oksijen solumak değil, aynı derinlikte daha az azota maruz kalmaktır. Buna karşılık yüksek oksijen oranı nedeniyle oksijen maruziyetinin ayrıca takip edilmesi gerekir.
EAN32 ve EAN36 Ne Anlama Gelir?
EAN32 ve EAN36, sportif dalışta en sık karşılaşılan iki Nitrox karışımıdır.
EAN32
EAN32, %32 oksijen ve yaklaşık %68 azot içerir. Orta derinlikte gerçekleştirilen sportif dalışlarda yaygın olarak kullanılır. Planlamada 1,4 ATA oksijen kısmi basıncı kabul edildiğinde maksimum çalışma derinliği yaklaşık 34 metredir.
EAN36
EAN36, %36 oksijen ve yaklaşık %64 azot içerir. EAN32’ye göre daha az azot içerdiği için belirli sığ ve orta derinliklerde daha uzun dekompresyonsuz süre sağlayabilir. Ancak oksijen oranı daha yüksek olduğu için maksimum çalışma derinliği daha sığdır. 1,4 ATA sınırı kullanıldığında MOD yaklaşık 29 metredir.
| Karışım | Oksijen | Azot | Yaklaşık MOD |
|---|---|---|---|
| Normal hava | %21 | %79 | Sportif eğitim sınırları ayrıca uygulanır |
| EAN28 | %28 | %72 | 40 metre |
| EAN30 | %30 | %70 | 36 metre |
| EAN32 | %32 | %68 | 34 metre |
| EAN34 | %34 | %66 | 31 metre |
| EAN36 | %36 | %64 | 29 metre |
| EAN40 | %40 | %60 | 25 metre |
Tablodaki MOD değerleri 1,4 ATA oksijen kısmi basıncı temel alınarak yaklaşık ve aşağı yuvarlanmış şekilde verilmiştir. Kullanılacak sınır; eğitim kuruluşunun standartlarına, dalış planına, efor düzeyine ve eğitmenin yönlendirmesine göre belirlenmelidir.
Nitrox Nasıl Çalışır?
Dalış sırasında artan ortam basıncı nedeniyle solunan gazların kısmi basınçları yükselir. Normal havayla yapılan dalışlarda vücut, derinlik ve süre arttıkça daha fazla azot yüklenir.
Nitrox karışımında azot oranı daha düşük olduğu için aynı derinlik ve sürede solunan azotun kısmi basıncı da daha düşüktür. Bu durum, kullanılan tabloya veya dalış bilgisayarına bağlı olarak dekompresyonsuz dalış limitinin daha uzun hesaplanmasını sağlayabilir.
Ancak bu avantaj sınırsız değildir. Karışımdaki oksijen yüzdesi yükseldiğinde oksijenin kısmi basıncı da daha sığ bir derinlikte güvenli planlama sınırına ulaşır. Dolayısıyla Nitrox:
-
Aynı derinlikte azot yüklenmesini azaltabilir.
-
Dekompresyonsuz süreyi uzatabilir.
-
Tekrarlı dalışlarda planlama avantajı sağlayabilir.
-
Daha derine dalma hakkı vermez.
-
Oksijen maruziyetinin izlenmesini gerektirir.
-
Dekompresyon hastalığı riskini tamamen ortadan kaldırmaz.
Nitrox Dalışının Avantajları Nelerdir?
Dekompresyonsuz Dalış Süresini Uzatabilir
Nitrox’un en belirgin avantajı, uygun derinliklerde normal havaya göre daha uzun dekompresyonsuz dalış süresi sunabilmesidir.
Örneğin dalgıcın tüpünde yeterli gaz bulunmasına rağmen dalış bilgisayarındaki dekompresyonsuz süre bitmek üzereyse, aynı derinlikte uygun Nitrox karışımı kullanılması bu sınıra daha geç ulaşılmasını sağlayabilir.
Gerçek dalış süresi ise yalnızca dekompresyonsuz limit tarafından belirlenmez. Şu etkenler dalışı daha erken sonlandırabilir:
-
Tüpte kalan gaz,
-
Dalgıcın hava tüketimi,
-
Buddy’nin gaz durumu,
-
Su sıcaklığı,
-
Akıntı,
-
Çıkış planı,
-
Güvenlik durağı,
-
Eğitim ve derinlik sınırları.
Tüp kapasitesi ve tüketim ilişkisini anlamak için dalış tüpü ne kadar gider içeriğinden yararlanabilirsiniz.
Tekrarlı Dalışlarda Azot Yükünü Azaltabilir
Aynı gün içinde birden fazla dalış yapıldığında önceki dalışlardan kalan azot, sonraki dalışın planını etkiler. Nitrox, uygun biçimde kullanıldığında her dalışta alınan azot miktarını azaltarak tekrarlı dalışların planlanmasında avantaj sağlayabilir.
Bu özellik özellikle şu faaliyetlerde yararlı olabilir:
-
Dalış tatilleri,
-
Tekne turları,
-
Aynı gün yapılan iki veya daha fazla dalış,
-
Su altı fotoğrafçılığı,
-
Su altı video çekimi,
-
Orta derinlikteki batık dalışları,
-
Uzun gözlem gerektiren bilimsel çalışmalar.
Yüzey aralığı yine dalış bilgisayarı ve alınan eğitim doğrultusunda planlanmalıdır. Nitrox kullanmak, yüzey aralığını gereksiz hâle getirmez.
Daha Muhafazakâr Bir Profil İçin Kullanılabilir
Nitrox’un sağladığı daha uzun dekompresyonsuz limit mutlaka daha uzun süre dipte kalmak için kullanılmak zorunda değildir. Dalgıç, normal hava ile planladığı süreyi uygun bir Nitrox karışımıyla tamamlayarak azot yükünü daha düşük tutmayı tercih edebilir.
Bu yaklaşım da dekompresyon hastalığı riskini sıfırlamaz. Hızlı çıkış, yetersiz yüzey aralığı, yoğun efor, soğuk, susuzluk ve kişisel sağlık etkenleri risk üzerinde etkili olmaya devam eder.
Dekompresyon hastalığının nedenleri ve belirtileri hakkında bilgi almak için dalışta vurgun nedir rehberini inceleyebilirsiniz.
Nitrox Daha Derine Dalmayı Sağlar mı?
Hayır. Nitrox daha derine dalmak için değil, uygun derinliklerde azot maruziyetini azaltmak için kullanılır.
Karışımda oksijen oranı arttıkça gazın maksimum çalışma derinliği azalır. Örneğin EAN36’nın oksijen sınırına ulaştığı derinlik, EAN32’den daha sığdır. Planlanan dalış karışımın MOD değerini aşıyorsa daha düşük oksijen yüzdesine sahip farklı bir gaz seçilmesi gerekir.
“Daha fazla oksijen daha derin dalış sağlar” düşüncesi tehlikeli bir yanılgıdır. Derinlik arttıkça oksijenin kısmi basıncı yükselir ve merkezi sinir sistemi oksijen toksisitesi riski oluşabilir.
Maksimum Çalışma Derinliği Nedir?
Maksimum çalışma derinliği veya MOD, belirli bir gaz karışımının seçilen oksijen kısmi basıncı sınırını aşmadan kullanılabileceği en derin noktadır.
MOD hesabında şu formül kullanılabilir:
MOD = [(İzin verilen PO₂ ÷ Oksijen oranı) − 1] × 10
EAN32 ve 1,4 ATA sınırı için:
MOD = [(1,4 ÷ 0,32) − 1] × 10
MOD = 33,75 metre
Dalış planlamasında bu değer yaklaşık 33 veya 34 metre olarak ele alınabilir. Yuvarlama yöntemi ve kullanılacak sınır, alınan eğitimin prosedürlerine uygun olmalıdır.
MOD hedeflenen derinlik değildir. Dalgıç, dalışın tamamını sınır çizgisinde gerçekleştirmeye çalışmamalı; derinlik değişimleri, dalga hareketi ve bilgisayar ölçümü için yeterli güvenlik payı bırakmalıdır.
Oksijen Kısmi Basıncı Nedir?
Oksijen kısmi basıncı veya PO₂, solunan gazdaki oksijenin bulunduğunuz derinlikte oluşturduğu basıncı ifade eder.
Basitleştirilmiş hesaplama şöyledir:
PO₂ = Oksijen oranı × Ortam basıncı
EAN32 ile 30 metrede dalış yapıldığını düşünelim. Otuz metrede ortam basıncı yaklaşık 4 ATA’dır:
0,32 × 4 = 1,28 ATA
Aynı derinlikte EAN36 kullanıldığında:
0,36 × 4 = 1,44 ATA
Bu örnek, EAN36’nın 30 metre için neden yaklaşık 1,4 ATA sınırını aşabildiğini gösterir. Gaz seçimi yalnızca “daha yüksek oksijen daha iyidir” anlayışıyla yapılmamalı; planlanan derinliğe göre belirlenmelidir.
Oksijen Toksisitesi Nedir?
Oksijen yaşam için gerekli olsa da yüksek kısmi basınçta solunduğunda toksik etkilere neden olabilir. Nitrox dalışında iki tür oksijen maruziyeti takip edilir.
Merkezi Sinir Sistemi Oksijen Toksisitesi
Yüksek PO₂ değerleri merkezi sinir sistemini etkileyebilir. En ciddi olası sonuç su altında nöbet geçirilmesidir. Nöbet sırasında regülatörün kaybedilmesi boğulma riskine yol açabilir.
Belirti ortaya çıkmadan da nöbet meydana gelebileceği için güvenlik yalnızca dalgıcın kendini nasıl hissettiğine bırakılamaz. MOD, PO₂ ve oksijen maruziyet süreleri planlama aşamasında kontrol edilmelidir.
Akciğer Oksijen Toksisitesi
Daha düşük oksijen kısmi basınçlarına uzun süre veya tekrarlı şekilde maruz kalmak akciğerler üzerinde olumsuz etki oluşturabilir. Sportif dalışlarda merkezi sinir sistemi maruziyeti genellikle daha belirgin bir planlama konusu olsa da yoğun ve tekrarlı dalışlarda toplam oksijen maruziyeti de takip edilmelidir.
Dalış bilgisayarları oksijen maruziyetini CNS yüzdesi veya benzer göstergelerle izleyebilir. Kullanılacak dalış bilgisayarının Nitrox desteği, ayarlanabilir oksijen yüzdesi ve PO₂ seçenekleri kontrol edilmelidir.
Eşdeğer Hava Derinliği Nedir?
Eşdeğer hava derinliği, Nitrox ile yapılan bir dalıştaki azot maruziyetinin normal havada yaklaşık hangi derinliğe karşılık geldiğini gösterir.
Formül şöyledir:
EHD = [(Gerçek derinlik + 10) × Nitrox’taki azot oranı ÷ 0,79] − 10
Örneğin 30 metrede EAN32 kullanıldığında:
EHD = [(30 + 10) × 0,68 ÷ 0,79] − 10
Sonuç yaklaşık 24,4 metredir. Yani 30 metrede EAN32 ile oluşan azot maruziyeti, normal havayla yaklaşık 24 metre civarında yapılan dalışa benzetilebilir.
Eşdeğer hava derinliği, Nitrox eğitiminin ve tabloyla planlamanın önemli konularından biridir. Modern dalış bilgisayarları hesaplamayı otomatik yapabilir; ancak cihazın ölçülen oksijen oranına doğru şekilde ayarlanması gerekir.
Nitrox Tüpün Daha Uzun Gitmesini Sağlar mı?
Nitrox, dalgıcın gerçek gaz tüketim oranını doğrudan azaltmaz. Aynı dalgıç aynı derinlikte, aynı eforla ve aynı solunum hacmiyle dalıyorsa tüpteki gaz yaklaşık aynı hızla tüketilir.
Nitrox şu açıdan daha uzun dalış sağlayabilir:
-
Normal havayla dekompresyonsuz limite ulaşacak bir dalgıcın limitini uzatabilir.
-
Tekrarlı dalışlarda daha düşük azot yükü oluşturabilir.
-
Tüpte yeterli gaz varsa dalışın dekompresyonsuz süre tarafından sonlandırılmasını geciktirebilir.
Ancak dalışın sınırlayıcı unsuru tüpteki gazsa Nitrox tek başına süreyi uzatmaz. Hava tüketimi; derinlik, efor, stres, yüzerlik, trim, akıntı ve fiziksel yapıya bağlıdır.
Nitrox Dalış Sonrası Yorgunluğu Azaltır mı?
Bazı dalgıçlar Nitrox kullandıktan sonra kendilerini daha az yorgun hissettiklerini belirtir. Ancak bu etkinin herkes için geçerli olduğu ve doğrudan Nitrox’tan kaynaklandığı kesin biçimde gösterilmiş değildir.
Algılanan yorgunluk üzerinde şu etkenler de rol oynayabilir:
-
Dalış profili,
-
Toplam dip süresi,
-
Soğuk,
-
Akıntı ve fiziksel efor,
-
Uyku düzeni,
-
Sıvı tüketimi,
-
Tekrarlı dalış sayısı,
-
Dalış öncesindeki yorgunluk.
Bu nedenle Nitrox, dalış sonrası yorgunluğu önleyen veya fiziksel performansı artıran bir gaz olarak tanıtılmamalıdır.
Nitrox Tüpü Dalıştan Önce Nasıl Kontrol Edilir?
Nitrox tüpü teslim alındığında üzerindeki etikete güvenip doğrudan kullanılmamalıdır. Gazı kullanacak dalgıç ölçümü kendisi görmeli veya eğitiminde belirtilen analiz prosedürünü uygulamalıdır.
Temel kontrol sırası şöyledir:
-
Oksijen analizörü kalibre edilir.
-
Tüp valfi kontrollü biçimde açılır.
-
Gazın oksijen yüzdesi ölçülür.
-
Ölçülen oran dolum kaydıyla karşılaştırılır.
-
Karışıma göre MOD hesaplanır.
-
Tüp üzerine oksijen yüzdesi, MOD, tarih ve dalgıç bilgileri yazılır.
-
Ölçülen oksijen oranı dalış bilgisayarına girilir.
-
Bilgisayardaki PO₂ sınırı eğitim prosedürüne göre kontrol edilir.
-
Tüp basıncı ve ekipman bağlantıları incelenir.
Ölçülen değer beklenenden farklıysa gaz kullanılmamalı ve dolumu yapan merkezle görüşülmelidir. “Tüpün üzerinde EAN32 yazıyor” düşüncesi kişisel analiz sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Dalış Bilgisayarı Nitrox İçin Nasıl Ayarlanır?
Nitrox destekli dalış bilgisayarında ölçülen oksijen yüzdesi doğru biçimde seçilmelidir. EAN32 analiz edilmiş bir tüple dalış yapılacaksa cihazın da %32’ye ayarlanması gerekir.
Dalıştan önce şu bilgiler kontrol edilmelidir:
-
Oksijen yüzdesi,
-
PO₂ üst sınırı,
-
Hesaplanan MOD,
-
CNS oksijen göstergesi,
-
Önceki dalışlardan kalan azot ve oksijen maruziyeti,
-
Cihazın gaz ayarını ne zaman sıfırladığı.
Nitrox kullanırken dalış bilgisayarını bilinçsizce “Air” modunda bırakmak doğru bir yöntem değildir. Air modu azot açısından daha kısa süre gösterebilse bile gerçek oksijen oranını, MOD değerini ve oksijen maruziyetini doğru takip edemez.
Her dalgıç kendi bilgisayarının kullanım kılavuzunu öğrenmelidir. Dalış sırasında buddy’nin bilgisayarındaki değerler kişisel cihazın yerine kullanılmamalıdır.
Nitrox İçin Özel Ekipman Gerekir mi?
Bu sorunun yanıtı oksijen oranına, dolum yöntemine, ekipmanın üretici talimatlarına ve uygulanan standartlara bağlıdır.
Sportif dalışlarda kullanılan ve %40’a kadar oksijen içeren karışımlarda birçok modern regülatör ve BCD uyumlu olabilir. Ancak tüm ekipmanların otomatik olarak Nitrox uyumlu olduğu varsayılmamalıdır. Üreticinin kullanım kılavuzu ve servis tavsiyeleri kontrol edilmelidir.
Özellikle şu noktalar önemlidir:
-
Regülatörün üretici tarafından izin verilen oksijen oranı,
-
Tüp ve valfin Nitrox kullanımına uygunluğu,
-
Dolumda kısmi basınç yöntemi kullanılıp kullanılmadığı,
-
Oksijenle temas eden parçaların temizliği,
-
Kullanılan O-ring ve yağlayıcıların uyumluluğu,
-
Tüpün normal hava dolumuyla kirlenip kirlenmediği,
-
Yetkili servis ve bakım geçmişi.
Bazı dolum yöntemlerinde tüp veya valf yüksek oranda oksijenle temas edebilir. Bu durumda oksijen temizliği ve uyumlu parçalar kritik hâle gelir. Dolum işlemi yalnızca eğitimli personel ve uygun tesis tarafından yapılmalıdır.
Kendi ekipmanınızı oluştururken üreticinin Nitrox sınırlarını kontrol ederek dalış regülatörü modellerini karşılaştırabilirsiniz. Ekipmanların temizlenmesi ve doğru saklanması için tüplü dalış ekipman bakımı rehberinden yararlanabilirsiniz.
Nitrox Sertifikası Gerekli mi?
Evet. Nitrox kullanmak için yetkili bir dalış eğitim kuruluşundan zenginleştirilmiş hava eğitimi alınmalıdır.
Nitrox eğitiminde genellikle şu konular ele alınır:
-
Oksijen ve azot oranlarının etkileri,
-
Oksijen kısmi basıncı,
-
Maksimum çalışma derinliği,
-
Oksijen toksisitesi,
-
CNS ve toplam oksijen maruziyeti,
-
Eşdeğer hava derinliği,
-
Gaz analizörü kullanımı,
-
Tüp etiketleme,
-
Dalış tablosu ve bilgisayarı ayarları,
-
Ekipman uyumluluğu,
-
Güvenli gaz planlaması.
Nitrox tüpünü kullanabilmek yalnızca yüzde değerini bilgisayara girmekten ibaret değildir. Yanlış gaz analizi, hatalı MOD hesabı veya yanlış bilgisayar ayarı ciddi sonuçlara neden olabilir.
Nitrox Kimler İçin Avantajlıdır?
Nitrox özellikle şu dalışlarda yararlı olabilir:
-
Aynı gün birden fazla dalış yapanlar,
-
Birkaç günlük dalış tatiline katılanlar,
-
Orta derinliklerde uzun süre çalışan su altı fotoğrafçıları,
-
Batık veya resif üzerinde uzun gözlem yapanlar,
-
Dekompresyonsuz limitin gazdan önce sınır oluşturduğu dalgıçlar,
-
Uygun eğitimle daha muhafazakâr azot profili planlamak isteyenler.
Buna karşılık Nitrox’un avantajı her dalışta aynı düzeyde değildir. Çok sığ bir dalışta normal havanın dekompresyonsuz limiti zaten oldukça uzun olabilir. Dalgıç tüpündeki gazı limitten önce tüketiyorsa Nitrox dalış süresini uzatmayabilir.
Planlanan derinlik karışımın MOD değerine yakın veya bu değerin altındaysa farklı bir karışım ya da farklı bir dalış planı gerekir.
Nitrox Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar
Nitrox daha derine dalmayı sağlar
Yanlış. Oksijen oranı arttıkça maksimum çalışma derinliği genellikle daha sığ olur.
Nitrox tüpün daha geç bitmesini sağlar
Yanlış. Gaz tüketimini doğrudan azaltmaz. Yalnızca dekompresyonsuz limit açısından daha uzun süre sağlayabilir.
Nitrox saf oksijendir
Yanlış. Sportif Nitrox karışımları önemli miktarda azot içerir. EAN32’nin yaklaşık %68’i azottur.
Oksijen oranı ne kadar yüksekse o kadar iyidir
Yanlış. En uygun karışım planlanan derinliğe göre belirlenir. Gereğinden yüksek oksijen oranı MOD değerini sığlaştırabilir.
Tüpün üzerindeki etikete bakmak yeterlidir
Yanlış. Gazı kullanacak dalgıç karışımı analiz etmeli, ölçüm sonucunu kaydetmeli ve bilgisayarını buna göre ayarlamalıdır.
Nitrox vurgun riskini tamamen ortadan kaldırır
Yanlış. Nitrox azot yükünü azaltabilir ancak dekompresyon hastalığı olasılığını sıfırlamaz.
Nitrox kullanırken bilgisayar Air modunda bırakılabilir
Doğru bir uygulama değildir. Bilgisayar gerçek oksijen oranını ve oksijen maruziyetini takip edebilmelidir.
Dalış Ekipmanı Seçerken Nitrox Uyumluluğu Nasıl Değerlendirilir?
Nitrox kullanmayı planlıyorsanız ekipman seçerken yalnızca ürünün üzerinde “Nitrox uyumlu” ifadesinin bulunmasına bakmamalısınız. Üreticinin izin verdiği maksimum oksijen oranı, servis koşulları ve kullanım kılavuzu incelenmelidir.
Özellikle regülatör ve dalış bilgisayarında şu özellikler değerlendirilebilir:
-
Ayarlanabilir oksijen yüzdesi,
-
PO₂ sınırı seçimi,
-
CNS oksijen takibi,
-
Birden fazla gaz desteği,
-
MOD uyarısı,
-
Kolay okunabilen ekran,
-
Nitrox uyumlu malzemeler,
-
Servis ve yedek parça desteği.
Kişisel setinizi oluştururken eğitim seviyenizi, dalış derinliklerinizi ve kullandığınız gaz karışımlarını birlikte değerlendirmelisiniz. Dalış Dükkanı dalış malzemeleri ve dalış ekipmanları arasından kullanım amacınıza uygun bilgisayar, regülatör ve tamamlayıcı ekipmanları inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Nitrox’un içinde ne vardır?
Nitrox temel olarak oksijen ve azottan oluşur. Sportif dalışta kullanılan zenginleştirilmiş Nitrox karışımlarında oksijen oranı %21’in üzerindedir. En yaygın karışımlar %32 oksijen içeren EAN32 ve %36 oksijen içeren EAN36’dır.
Nitrox ile kaç metreye dalınır?
Maksimum derinlik karışımdaki oksijen yüzdesine ve seçilen PO₂ sınırına bağlıdır. 1,4 ATA kabul edildiğinde EAN32 için yaklaşık 34 metre, EAN36 için yaklaşık 29 metre MOD hesaplanır.
Nitrox ile daha uzun dalınır mı?
Uygun derinliklerde dekompresyonsuz süre uzayabilir. Ancak gerçek dalış süresi tüpteki gaz, hava tüketimi, buddy durumu, su sıcaklığı ve çıkış planı gibi başka etkenlerle sınırlanabilir.
Nitrox hava tüketimini azaltır mı?
Hayır. Nitrox dalgıcın dakikadaki gaz tüketimini kendiliğinden azaltmaz. Hava tüketimini esas olarak derinlik, efor, stres, yüzerlik, trim ve fiziksel yapı etkiler.
Nitrox daha güvenli midir?
Doğru eğitim, analiz ve planlamayla azot maruziyetini azaltabilir. Ancak oksijen toksisitesi ve MOD gibi farklı riskler getirir. Bu nedenle tek başına “daha güvenli gaz” olarak tanımlanmamalıdır.
Nitrox tüpü nasıl anlaşılır?
Nitrox tüplerinde genellikle özel renk bandı ve içerik etiketi bulunur. Bununla birlikte renk veya etikete güvenilmemeli; oksijen oranı dalış öncesinde analiz edilmelidir.
Nitrox için özel dalış bilgisayarı gerekir mi?
Bilgisayarın Nitrox moduna, ayarlanabilir oksijen yüzdesine ve oksijen maruziyeti takibine sahip olması gerekir. Güncel birçok dalış bilgisayarı bu özellikleri sunar ancak cihazın teknik özellikleri kontrol edilmelidir.
Nitrox sertifikası olmadan kullanılabilir mi?
Kullanılmamalıdır. Dalgıcın gaz analizi, MOD, PO₂, oksijen maruziyeti, etiketleme ve bilgisayar ayarlarını öğrenmesi için yetkili Nitrox eğitimi alması gerekir.
Nitrox saf oksijen midir?
Hayır. EAN32 yaklaşık %32 oksijen ve %68 azot, EAN36 ise yaklaşık %36 oksijen ve %64 azot içerir.
Nitrox ile vurgun olunur mu?
Evet. Nitrox azot maruziyetini azaltabilir ancak dekompresyon hastalığı riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Derinlik, süre, çıkış hızı ve diğer güvenlik kuralları uygulanmaya devam edilmelidir.